Agaasimihii hore ee Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), Fahad Yaasiin Xaaji Daahir, ayaa sheegay in Soomaaliya ay ka mid noqon karto dalalka sida weyn uga faa’iideysta heshiiska cusub ee difaaca wadajirka ah ee ay kala saxiixdeen Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan.
Fahad Yaasiin, oo sidoo kale horey u soo noqday La-taliyaha Amniga Qaranka Soomaaliya, ayaa heshiiska ku tilmaamay “tallaabo taariikhi ah”, isagoo sheegay in saameyntiisa aysan ku koobnaan doonin saddexda dal ee sida tooska ah u kala saxiixday.
“Soomaaliya waxay ka mid tahay dalalka ka faa’iideysanaya heshiiskan, maadaama amnigeeda qaranku uu taageero xooggan ka helayo deegaankeeda Carabta iyo Islaamka,” ayuu Fahad Yaasiin ku yiri qoraal uu ku baahiyey barta X.
Waxa uu sidoo kale sheegay in heshiisku leeyahay muhiimad istaraatiiji ah oo ka ballaaran saddexda dal, gaar ahaan marka la eego dalalka ku yaalla labada dhinac ee Badda Cas iyo Badweynta Hindiya.
Labada marin-biyood ayaa muddooyinkii dambe noqday goob ay ku sii xoogeysanayaan loollanka quwadaha gobolka, khataraha amniga badda iyo tartanka saameynta siyaasadeed iyo militari.
“Heshiiska difaaca wadajirka ah ee Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan wuxuu metelayaa tallaabo taariikhi ah iyo go’aan istaraatiiji ah oo ilaalinaya danaha dalalka ku yaalla labada dhinac ee Badda Cas iyo Badweynta Hindiya,” ayuu yiri Fahad Yaasiin.
Heshiiska Makkah muxuu dhigayaa?
Hadalka Fahad Yaasiin ayaa kusoo aadaya kadib heshiis ay Jimcihii magaalada Makkah ku kala saxiixdeen Dhaxal-sugaha Sacuudiga Maxamed bin Salmaan, Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan iyo Ra’iisul Wasaaraha Pakistan Shehbaz Sharif.
Heshiiska oo loogu magac daray Heshiiska Difaaca Wadajirka ah ee Makkah, ayaa dhigaya in weerar hubeysan oo lagu qaado mid ka mid ah saddexda dal loo aqoonsan doono weerar lagu qaaday dhammaan dhinacyada heshiiska.
Ujeeddada heshiiska ayaa ah in la xoojiyo awoodda wadajirka ah ee looga hortagayo gardarro dibadeed, isla markaana la sii qoto-dheereeyo iskaashiga dhinacyada difaaca, ciidamada iyo amniga.
Soomaaliya maxay ka faa’iidi kartaa?
Soomaaliya kama mid aha dalalka hadda saxiixay heshiiska, sidaas darteed qodobka dhigaya in weerar lagu qaado hal dal loo arko weerar lagu qaaday dhammaan xubnaha heshiiska si toos ah uguma fidinayo Soomaaliya.
Hase yeeshee, Fahad Yaasiin ayaa aaminsan in Soomaaliya ay si dadban uga faa’iideysan karto isku soo dhowaanshaha iyo wada-shaqeynta sii xoogeysaneysa ee saddexda dal.
Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan ayaa dhammaantood leh saameyn siyaasadeed, dhaqaale iyo ciidan oo sii kordheysa Bariga Dhexe, Geeska Afrika, Badda Cas iyo Badweynta Hindiya.
Saddexda dalba waxay xiriir la leeyihiin Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo Turkigu leeyahay iskaashiga militari iyo difaac ee ugu ballaaran.
Doorka Turkiga
Turkiga ayaa Muqdisho ku leh saldhigga weyn ee tababarka ciidamada ee TURKSOM, halkaas oo sanadihii lasoo dhaafay lagu tababaray kumannaan askari oo ka tirsan ciidamada Soomaaliya.
Iskaashiga Ankara iyo Muqdisho ayaa sidoo kale ku fiday dhinacyada amniga badda, difaaca, tamarta iyo mashaariic istaraatiiji ah oo muddo dheer ah.
Bishii July, baarlamaanka Turkiga ayaa kordhiyey muddada howlgalka ciidamada Turkiga ee Soomaaliya ilaa sanadka 2028, tallaabadaas oo muujineysa sida Ankara ay u sii xoojinayso kaalinteeda amni iyo militari ee Soomaaliya.
Pakistan iyo Soomaaliya
Pakistan ayaa iyaduna muddooyinkii dambe kordhisay dadaallada lagu xoojinayo xiriirka difaac iyo amni ee ay la leedahay Soomaaliya.
Iskaashiga labada dal waxaa ka mid ah la-dagaallanka argagixisada, tababarka ciidamada iyo is-weydaarsiga khibradaha militari.
Xiriirradaas ayaa Soomaaliya ka dhigaya dal si dhow ula shaqeeya laba ka mid ah saddexda waddan ee uu mideynayo heshiiska cusub ee difaaca.
Sacuudi Carabiya ayaa sidoo kale Soomaaliya la leh xiriir siyaasadeed iyo dhaqaale oo soo jireen ah, iyadoo Riyadh ay ka mid tahay dalalka saameynta weyn ku leh siyaasadda iyo amniga gobolka Badda Cas.
Fursad cusub oo dhinaca amniga ah
Marka la eego xiriirrada Soomaaliya ay la leedahay saddexda dal, heshiiska Makkah wuxuu Muqdisho u abuuri karaa fursado cusub oo dhinacyada tababarka ciidamada, iskaashiga sirdoonka, amniga badda, la-dagaallanka argagixisada iyo horumarinta awoodda difaaca ah.
Si kastaba, faa’iidooyinka tooska ah ee heshiiska waxay ku xiran yihiin haddii Soomaaliya mustaqbalka lagu casuumo ama ay qayb ka noqoto qaab-dhismeedka iskaashiga, maadaama aysan hadda ahayn dhinac rasmi ah oo heshiiska saxiixay.
Fahad Yaasiin ayaa sidaas darteed heshiiska u arka mid Soomaaliya siin kara fursad ay ku xoojiso xiriirkeeda amni iyo istaraatiiji ee dalalka Carabta iyo Islaamka, gaar ahaan xilli Geeska Afrika, Badda Cas iyo Badweynta Hindiya ay noqdeen goobo muhiim u ah loollanka amni iyo siyaasadeed ee caalamka.
