Muqdisho — Dowladda Soomaaliya ayaa muujisay daneyn ku aaddan inay ku biirto heshiis cusub oo dhinaca difaaca iyo amniga ah oo ay dhawaan wada saxiixdeen dalalka Sacuudiga, Turkiga iyo Pakistan, kaas oo lagu xoojinayo iskaashiga amni iyo difaac ee saddexda dal.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa soo dhaweysay heshiiska, iyadoo sheegtay inay kalsooni ku qabto ujeeddooyinka laga leeyahay iyo kaalinta uu ka qaadan karo xoojinta nabadda iyo amniga gobolka iyo guud ahaan caalamka.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay mar walba soo dhoweynaysaa tallaabo kasta oo lagu xoojinayo nabadgelyada iyo iskaashiga difaaca ee dalalka saaxiibada ah, si loo helo gobol ammaan ah oo horumarsan,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Soo dhaweynta Soomaaliya ayaa kusoo beegmaysa iyadoo Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdogan, uu Jimcihii ugu baaqay dalalka ay arrintani khusayso inay ku biiraan iskaashiga cusub ee dhinaca difaaca.

Wararka soo baxaya ayaa tilmaamaya in Soomaaliya ay ka fiirsanayso inay qayb ka noqoto heshiiskan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay xiriir dhinaca amniga iyo difaaca ah la leedahay qaar ka mid ah dalalka aas-aasay heshiiska.

Maxay Soomaaliya uga daneyn kartaa heshiiskan?

Muhiimadda heshiiskan ayaa Soomaaliya si gaar ah u khuseysa, maadaama dalka uu ku yaallo marin-biyoodka istiraatiijiga ah ee Gacanka Cadmeed, isla markaana uu u dhow yahay marinka Bab al-Mandab, oo ka mid ah waddooyinka ugu muhiimsan ee isku xira ganacsiga caalamiga ah, Bariga Dhexe iyo qaar ka mid ah suuqyada Aasiya iyo Yurub.

Haddii Soomaaliya ay ku biirto iskaashigan, waxay noqon kartaa tallaabo cusub oo lagu xoojinayo xiriirka amni iyo difaac ee Muqdisho la leedahay dalalka gobolka, gaar ahaan xilli muhiimadda amniga marin-biyoodka Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ay sii kordheyso.

Iskaashi ka weyn heshiis saddex geesood ah

Heshiiska cusub ayaa xambaarsan fariin siyaasadeed iyo mid amni oo ka ballaaran magaca heshiiska laftiisa. Sacuudiga, Turkiga iyo Pakistan ayaa ka mid ah dalalka Muslimiinta ugu awoodda badan marka loo eego dhaqaalaha, awoodda ciidan iyo miisaanka siyaasadeed.

Sacuudiga wuxuu heshiiska la imanayaa awood dhaqaale iyo miisaan siyaasadeed oo weyn, halka Turkigu leeyahay ciidan xooggan iyo warshad difaac oo si xawli ah u kobcaysa. Pakistan ayaa iyaduna leh ciidan ballaaran iyo hubka nukliyeerka, iyadoo ah dalka kaliya ee Muslim ah ee si rasmi ah u haysta hub noocaas ah.

Iskaashigan ayaa sidoo kale kusoo aadaya xilli dalalka gobolka ay dib u qiimeynayaan qaabkii ay u wajihi jireen caqabadaha amni ee sii kordhaya.

Su’aasha ugu weyn ee ka dhalanaysa heshiiskan ma aha oo keliya in saddexdan dal ay doonayaan inay beddelaan kaalinta Mareykanka ee gobolka, balse waxay sidoo kale muujin kartaa in Riyaad, Ankara iyo Islamabad ay doonayaan inay yeeshaan hannaan amni oo dheeraad ah oo ay si wadajir ah ugu wajahaan khataraha mustaqbalka.

Sacuudiga iyo walaaca amni

Arrintan ayaa si gaar ah muhiim ugu ah Sacuudiga, oo muddo tobannaan sano ah ku tiirsanaa iskaashiga amni ee Mareykanka, isla markaana soo iibsaday qaar ka mid ah hubka ugu casrisan dunida.

Si kastaba, weerarro iyo hanjabaado loo adeegsaday gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ayaa dhowr jeer muujiyay nuglaanta ka jirta amniga Sacuudiga iyo guud ahaan dalalka Khaliijka.

Sidaas darteed, heshiiska cusub waxaa loo arki karaa dadaal lagu dhisayo hannaan iskaashi oo dheeraad ah, kaas oo u oggolaanaya dalalka saxiixay inay si wadajir ah uga jawaabaan khataraha amni ee gobolka.

Haddii Soomaaliya ay si rasmi ah uga mid noqoto heshiiskan, waxay arrintaasi u noqon kartaa Muqdisho fursad ay ku ballaariso iskaashigeeda dhinaca difaaca, tababarka ciidamada, la-dagaallanka kooxaha hubeysan iyo ilaalinta amniga marin-biyoodka istiraatiijiga ah ee ku dhow xeebaha Soomaaliya.