Shiinaha ayaa sare u qaaday joogitaanka diyaaradihiisa dagaalka ee jiilka shanaad ee deegaannada ku wajahan Hindiya, iyadoo sawirro cusub oo dayax-gacmeed ay muujiyeen ugu yaraan 11 diyaaradood oo nooca J-20 “Mighty Dragon” ah oo ku sugnaa laba saldhig oo muhiim ah oo ku yaalla Xinjiang iyo Tibet.
Warbaahinta Hindiya ee NDTV, oo soo bandhigtay sawirrada dayax-gacmeedka, ayaa sheegtay in toddobo diyaaradood oo J-20 ah lagu arkay saldhigga Hotan 9-kii Luulyo, halka afar kale lagu arkay saldhigga Damxung. Labada saldhig ayaa ku yaalla gobollo istaraatiiji ah oo dhinaca Shiinaha kaga beegan dhulka ay isku hayaan Beijing iyo New Delhi.
Horumarkan ayaa dib u soo nooleynaya doodda ku saabsan farqiga awoodda cirka ee u dhexeeya labada quwadood ee Aasiya, gaar ahaan dhinaca diyaaradaha dagaalka ee jiilka shanaad.
J-20 waa diyaaradda dagaalka ee ugu casrisan ee Shiinuhu hadda hawlgaliyo, waxaana loo sameeyay inay ka faa’iideysato tiknoolajiyadda yareysa sida ay uga muuqato nidaamyada ogaanshaha ee cadowga.
Muhiimadda ugu weyn ee dhacdadan ma aha oo keliya tirada 11-ka diyaaradood, balse waa awoodda Shiinaha uu u leeyahay inuu diyaaradaha jiilka shanaad geeyo saldhigyo sare oo ku yaalla gobollada buuraha ah ee ku dhow xadka Hindiya.
7 J-20 OO LAGU ARKAY HOTAN
Sida lagu sheegay warbixinta NDTV, sawir dayax-gacmeed oo laga qaaday 9-kii Luulyo ayaa muujiyay toddobo J-20 oo yaalla saldhigga Hotan ee gobolka Xinjiang.
Hotan waa saldhig loo adeegsado hawlo rayid iyo militari, waxaana goobta uu ku yaallo ay muhiimad gaar ah u leedahay xaaladda xadka Shiinaha iyo Hindiya.
NDTV waxay sheegtay in Hotan uu qiyaastii 389 km waqooyi-bari kaga beegan yahay Leh, isla markaana qiyaastii 245 km waqooyi-bari ka xigo garoonka ciidamada cirka Hindiya ee Daulat Beg Oldie ee waqooyiga Ladakh.
Sida warbixinta lagu sheegay, toddobada J-20 ee hal mar lagu arkay Hotan waxay noqonayaan ururintii ugu weyneyd ee diyaaradaha noocan ah ee sawirrada ganacsiga ee dayax-gacmeedku ka muujiyaan saldhig Shiine ah oo dhinaca Hindiya ku wajahan.
Arrintaas ayaa muhiim u ah qorsheynta difaaca Hindiya, maadaama Ladakh uu yahay mid ka mid ah meelaha ugu xasaasisan muranka xadka labada dal.
AFAR KALE OO DAMXUNG LAGU ARKAY
Saldhigga labaad ee sawirradu muujiyeen waa Damxung oo ka tirsan aagga Tibet.
Afar J-20 ayaa lagu arkay halkaas, waxaana NDTV ay sheegtay in saldhiggu qiyaastii 344 km waqooyi-galbeed kaga beegan yahay Tawang ee gobolka Arunachal Pradesh.
Arunachal Pradesh waa gobol ay Hindiya maamusho, balse Shiinuhu sheegasho dhuleed ka leeyahay qaybo ka mid ah, taasoo gobolka ka dhigaysa meel muhiim u ah muranka xadka.
Marka la isku daro toddobada Hotan iyo afarta Damxung, sawirrada la soo bandhigay waxay muujinayaan ugu yaraan 11 J-20 oo ku sugnaa labada saldhig xilliyada sawirrada la qaaday.
Si kastaba, joogitaanka diyaaradahaas ma caddeynayo in weerar militari la qorsheynayo. Waxay noqon karaan hawlgallo, tababarro ama qayb ka mid ah qorshaha joogtada ah ee Shiinaha ee lagu ballaarinayo awooddiisa cirka ee gobollada xadka.
MAXAY J-20 MUHIIM U TAHAY?
J-20 “Mighty Dragon” waa diyaarad dagaal oo jiilka shanaad ah oo Shiinuhu gudaha dalka ku horumariyay.
Jiilka shanaad ee diyaaradaha dagaalka waxaa guud ahaan lagu gartaa isku-darka tiknoolajiyado casri ah, oo ay ka mid yihiin naqshado yareeya raadkooda radar-ka, dareemayaal horumarsan iyo awood ay xog badan uga ururiyaan goobta dagaalka.
Taas macnaheedu ma aha in J-20 gebi ahaanba “aan radar lagu arki karin”; ereyga stealth wuxuu tilmaamayaa in diyaaradda loo qaabeeyay in la yareeyo fursadda ama masaafada lagu ogaan karo marka loo eego diyaaradaha dhaqameed.
Tani waa sababta joogitaanka J-20 ee saldhigyada ku dhow Hindiya si weyn looga hadal hayo.
HINDIYA OO WAJAHAYSA FARQI DHANKA JIILKA SHANAAD AH
Mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee warbixintani iftiiminayso waa in Hindiya aysan hadda haysan diyaarad dagaal oo jiilka shanaad ah oo ciidamadeeda cirka si buuxda uga hawlgasha.
Hindiya waxay horumarineysaa mashruuceeda Advanced Medium Combat Aircraft — AMCA — kaas oo loogu talagalay inuu mustaqbalka noqdo diyaaradda dagaalka jiilka shanaad ee dalkaas.
Laakiin mashruucaasi wali wuxuu u baahan yahay waqti ka hor inta uusan noqon diyaarad si buuxda loogu biiriyo ciidamada cirka.
Dhanka kale, Shiinaha wuxuu sannadihii ugu dambeeyay si weyn u ballaarinayay wax-soo-saarka iyo hawlgelinta J-20.
Taasi waxay New Delhi ku cadaadineysaa inay dedejiso casriyeynta awooddeeda cirka iyo horumarinta tiknoolajiyadda jiilka xiga.
XAD AY LABADA DAL MUDDO DHEER ISKU HAYEEN
Shiinaha iyo Hindiya waxay wadaagaan xad dheer oo muran badan ka taagan yahay, waxaana qaybo badan oo ka mid ah xadka lagu qeexaa Line of Actual Control — LAC.
Muranka xadka labada dal ma aha mid cusub.
Sannadkii 1962 ayay Shiinaha iyo Hindiya galeen dagaal xuduudeed, waxaana muranka dhuleed uu sii jiray tobannaan sano kaddib.
Xiisaddu waxay mar kale gaartay heer aad u sarreeya sannadkii 2020 markii ciidamada labada dal ay isku dhaceen dooxada Galwan ee Ladakh. Dhacdadaas waxay noqotay mid ka mid ah iska-horimaadyadii ugu halista badnaa ee labada dal dhex mara muddo dheer.
Kaddib dhacdadaas, labada dhinac waxay xadka geeyeen ciidamo iyo qalab dheeraad ah, inkastoo wada-hadallo militari iyo diblomaasiyadeed oo badan lagu dadaalay in lagu dejiyo xaaladda.
Sanadihii dambe labada dowladood waxay qaadeen tallaabooyin lagu dhimayo xiisadda qaybo ka mid ah xadka, laakiin tartanka militari iyo dhismaha kaabayaasha difaaca ayaa weli ah arrin muhiim ah.
LABA WAJI OO XIRIIRKA SHIINAHA IYO HINDIYA AH
Waxaa arrintan xiiso gaar ah siinaya in iyadoo tartanka militari uu jiro, Beijing iyo New Delhi ay dhinaca kale dib u hagaajinayaan qaybo ka mid ah xiriirkooda.
Tusaale ahaan, Hindiya iyo Shiinaha ayaa hadda isku diyaarinaya inay dib u bilaabaan ganacsiga xadka ee marinka taariikhiga ah ee Nathu La, kaas oo hakad ku jiray muddo lix sano ah.
Sidaas darteed, xiriirka labada dal wuxuu yeelanayaa laba muuqaal oo isku mar socda: dhinac waa diblomaasiyad iyo ganacsi dib loo soo nooleynayo, dhinaca kalena waa awood militari oo labada dowladoodba ay sii xoojinayaan.
MAXAY HINDIYA KA WALAACSAN TAHAY?
Walaaca ugu weyn ee dhinaca Hindiya ayaa ah in joogitaanka diyaaradaha jiilka shanaad ee saldhigyada ku dhow xadka uu noqdo xaalad caadi ah halkii uu ahaan lahaa hawlgal aan joogto ahayn.
Sameer Joshi, oo ah duuliye dagaal oo hore, ayaa NDTV u sheegay in joogitaanka J-20 ee Hotan iyo Damxung uu tilmaamayo in hawlgallada diyaaradaha jiilka shanaad ee saldhigyada joogga sare leh ay sii noqonayaan qayb ka mid ah awoodda ciidamada cirka Shiinaha.
Aragtidaas haddii ay sax noqoto, Hindiya waxay u baahan doontaa inay qorshaheeda difaaca ku darsato xaqiiqda ah in diyaaradaha stealth-ka ee Shiinaha ay si joogto ah uga hawlgeli karaan dhinaca waqooyi.
TARTAN KA WEYN 11 DIYAARADOOD
Sidaas darteed, sheekadu kuma koobna 11 diyaaradood oo lagu arkay laba garoon.
Waxay qayb ka tahay tartan istaraatiiji ah oo ballaaran oo u dhexeeya labada dal ee ugu dadka badan dunida, kuwaas oo sidoo kale leh hub nukliyeer ah, ciidamo aad u tiro badan iyo dano siyaasadeed oo sii kordhaya gudaha Aasiya.
Shiinaha wuxuu doonayaa inuu sii xoojiyo awooddiisa militari iyo saamayntiisa gobolka, halka Hindiya ay iyaduna doonayso inay ilaaliso awoodda ay ku leedahay Koonfurta Aasiya iyo Badweynta Hindiya.
Tartankaasi wuxuu hadda sii galayaa dhinacyada tiknoolajiyadda militariga, diyaaradaha jiilka cusub, nidaamyada difaaca iyo kaabayaasha laga dhisayo meelaha xadka.
MAXAA XIGA?
Su’aasha ugu weyn waxay tahay in 11-ka J-20 ee sawirrada lagu arkay ay yihiin hawlgal muddo kooban ah mise qayb ka mid ah isbeddel joogto ah oo Shiinuhu ku sameynayo awooddiisa cirka ee dhinaca Hindiya.
Sawirrada dayax-gacmeedka keliya jawaab kama bixinayaan su’aashaas.
Waxay xaqiijinayaan joogitaanka diyaaradaha xilliyada sawirrada la qaaday, balse ma caddeynayaan muddada ay halkaas joogayaan ama ujeeddada hawlgalka.
Sidaas darteed, waa in laga fogaadaa fasiraadda ah in joogitaanka J-20-yadu si toos ah uga dhigan yahay dagaal soo socda.
Waxa ay si cad u muujinayaan ayaa ah in Shiinuhu leeyahay awood uu diyaaradihiisa ugu casrisan ugu hawlgeliyo saldhigyada ku dhow labada jiho ee ugu xasaasisan xadka Hindiya: Ladakh iyo Arunachal Pradesh.
Hindiya dhinaceeda, arrintani waxay sii kordhineysaa doodda gudaha dalkaas ka taagan ee ku saabsan sida ugu dhaqsaha badan ee loo heli karo awood cirka oo jiilka shanaad ah.
Haddii Shiinuhu sii ballaariyo joogitaanka J-20 ee galbeedka dalka iyo Tibet, tartanka ciidamada cirka ee labada quwadood wuxuu noqon karaa mid ka mid ah qodobbada ugu muhiimsan ee qaabeynaya amniga Aasiya sannadaha soo socda.
Waxaana 11-ka J-20 ee hadda lagu arkay Hotan iyo Damxung loo arki karaa calaamad muujineysa in tartankii xadka Shiinaha iyo Hindiya uu ka gudbayo oo keliya ciidamo dhulka isku horfadhiya, una sii gudbayo tartan tiknoolajiyadeed iyo awood cirka oo jiil cusub ah.
Qodobbada tirada, goobaha iyo masaafadaha ku jira qoraalka waxay ka imanayaan sawirrada dayax-gacmeedka iyo warbixinta NDTV; NDTV waxay sidoo kale sheegtay in tani tahay joogitaan hawlgal oo sii kordhaya, halka Hindiya aysan weli hawlgelin diyaarad stealth ah oo jiilka shanaad ah
