Mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa lagu soo warramayaa inay ka fiirsanayaan tallaabooyin dhaqaale iyo kuwo socdaal oo lagu beegsanayo madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, iyo qaar ka mid ah xulafadiisa siyaasadeed.
Xogta la helayo ayaa tilmaamaysa in tallaabooyinka la qorsheynayo ay ka mid noqon karaan xannibaadda hantida iyo akoonnada bangiyada, iyo sidoo kale in la baaro dhaqaalaha iyo hantida shaqsiyaad ama hay’ado lala xiriirinayo maamulkii hore ee Koonfur Galbeed.
Sidoo kale, waxaa la sheegayaa in dowladda federaalku ay diyaarinayso liis ay ku jiraan siyaasiyiin iyo shaqsiyaad kale oo la sheegay inay ka tirsan yihiin garabka Laftagareen, kuwaas oo laga yaabo in loo gudbiyo hay’adaha ay khuseyso arrimaha socdaalka.
Haddii tallaabooyinkan la dhaqan-geliyo, shaqsiyaadka ay khuseeyaan waxaa laga yaabaa in lagu soo rogo xaddidaad dhinaca safarrada ah, oo ay ku jiraan in dib loo eego ama la hakiyo qaar ka mid ah dukumentiyada safarka, iyadoo la raacayo shuruucda iyo habraacyada dowladda.
Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in arrintan ay mas’uuliyiin sare oo federaal ah kala hadleen hay’ado ay ka mid yihiin Wasaaradda Maaliyadda, Wasaaradda Amniga Gudaha, Booliska Soomaaliyeed, Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda, iyo hay’adaha qaabilsan la-dagaallanka lacag-dhaqidda.
Khilaafka Koonfur Galbeed oo sii xoogeysanaya
Tallaabooyinkan, haddii ay dhab noqdaan oo la meel mariyo, waxay noqon karaan tallaabo cusub oo sare u qaadda khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo garabka Cabdicasiis Laftagareen.
Khilaafka ayaa si weyn u xoogeysatay kadib markii ciidamada dowladda federaalka ay 30-kii Maarso la wareegeen gacan-ku-haynta magaalada Baydhaba, laba maalmood kaddib doorasho ay xildhibaannada Koonfur Galbeed Laftagareen ugu doorteen muddo xileed cusub, doorashadaas oo dowladda federaalku ay ka hor timid.
Laftagareen ayaa xilligaas ku dhawaaqay inuu xilka ka degayo, balse markii dambe uu beddelay mowqifkiisa, isagoo ku adkeystay in doorashadii 28-kii Maarso ay sharci ahayd, isla markaana uu weli yahay madaxweynaha sharciga ah ee Koonfur Galbeed.
Tan iyo markii uu lumiyey gacan-ku-haynta Baydhaba, khilaafka labada dhinac ayaa marar kala duwan isu beddelay iska horimaadyo hubeysan.
Dagaallada Baydhaba
17-kii Agoosto ayaa ciidamo daacad u ah Laftagareen lagu soo warramay inay weerar ku qaadeen magaalada Baydhaba, taas oo keentay dagaal xooggan oo ay la galeen ciidamada federaalka iyo kuwa maamulka magaalada gacanta ku haya.
Weerar kale ayaa dhacay 3-dii Sebtembar, xilli dagaalyahanno taageersan Laftagareen ay dhowr jiho ka weerareen Baydhaba. Dagaalka ayaa socday saacado, iyadoo ugu dambeyn ciidamadii weerarka soo qaaday ay dib uga baxeen magaalada.
Laftagareen ayaa marar kala duwan sheegay in ciidamadiisa ay qeyb ka yihiin howlgallada ka socda Baydhaba, isagoo ku tilmaamay inay doonayaan inay dib ula wareegaan magaalada iyo maamulka Koonfur Galbeed.
Mowqifkaasi ayaa Dowladda Federaalka ku riixaya inay dagaalka u aragto mid ka gudbay khilaaf siyaasadeed, una gudbay iska horimaad hubeysan oo halis ku ah amniga iyo xasilloonida Koonfur Galbeed.
Dhanka kale, garabka Laftagareen ayaa weli ku adkeysanaya inuu yahay hoggaanka sharciyadda leh ee Koonfur Galbeed, isla markaana ciidamadiisu ay u dagaallamayaan sidii ay dib ugu soo celin lahaayeen gacan-ku-haynta maamulka.
Eedeymo ku saabsan Al-Shabaab
Kadib dagaalladii Baydhaba, Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale ku eedeysay ciidamada taageersan Laftagareen inay dagaallada kala qeybqaateen xubno ka tirsan Al-Shabaab.
Eedeyntaas ayaan si madax-bannaan loo xaqiijin, halka garabka Laftagareen uu horey u diiday xiriir kasta oo u dhexeeya ciidamadiisa iyo Al-Shabaab.
Haddii dowladda federaalku ay si rasmi ah u ansixiso tallaabooyinka dhaqaale iyo socdaal ee la hadal hayo, waxay noqon karaan cadaadis cusub oo siyaasadeed, dhaqaale iyo amni oo lagu saaro Laftagareen iyo xulafadiisa.
Arrintan ayaa sidoo kale sii xoojin karta xiisadda ka taagan Koonfur Galbeed, iyadoo mustaqbalka khilaafka uu ku xirnaan doono sida ay labada dhinac uga falceliyaan tallaabooyinka cusub iyo dadaallada lagu raadinayo xal siyaasadeed.
