Waxaa mar kale dib uga qarxay dagaallo culus galbeedka gobolka Tigray ee waqooyiga Itoobiya, iyadoo ciidamada dowladda federaalka iyo kuwa Tigray People’s Liberation Front (TPLF) ay midba midka kale ku eedeeyeen inuu bilaabay weerarka.
Dagaallada oo ka dhacay deegaanno ku dhow magaalada Sheraro iyo dhulka lagu muransan yahay ee Galbeedka Tigray ayaa sare u qaaday cabsida laga qabo in Itoobiya ay dib ugu laabato dagaalkii ba’naa ee socday intii u dhexeysay 2020 ilaa 2022. Iska horimaadyadan ayaa imanaya xilli gobolka uu hore uga jiray xiisad siyaasadeed iyo muran ka dhashay maamulka Tigray iyo hirgelinta heshiiskii nabadda ee Pretoria.
Mas’uuliyiinta maamulka Tigray ayaa sheegay in ciidamada dowladda Itoobiya ay aroornimadii weerar ku qaadeen fariisimo ay ku sugnaayeen ciidamada Tigray, iyagoo ku doodaya in dowladda federaalka ay jebisay heshiiskii xabbad-joojinta ee la gaaray dabayaaqadii sanadkii 2022.
Dhanka kale, dowladda Itoobiya ayaa si adag u beenisay eedeymahaas, waxayna ku eedeysay TPLF inay qaaday weerarro cusub oo lagu doonayo in lagu carqaladeeyo geeddi-socodka nabadda. Dowladda ayaa sheegtay in ciidamada qaranku ay ka jawaabeen oo keliya weerarro uga yimid dhinaca TPLF.
Dhulka Galbeedka Tigray ayaa muddo dheer ahaa meel lagu muransan yahay, waxaana isku haya maamulka gobolka Amxaarada iyo maamulka Tigray. Inkastoo heshiiskii Pretoria uu soo afjaray dagaalkii hore, haddana arrimaha la xiriira maamulka dhulkan, dib u celinta barakacayaasha iyo qaabka loo fulinayo heshiiska ayaa weli ah qodobada ugu waaweyn ee khilaafka sii hurinaya.
Ilaa hadda ma jiraan tirooyin rasmi ah oo ku saabsan khasaaraha ka dhashay dagaallada cusub, hase yeeshee wararka laga helayo goobaha lagu dagaallamay ayaa sheegaya in rasaas culus iyo hub kala duwan la isku adeegsaday, taasoo sababtay in dad rayid ah ay ka barakacaan deegaannada colaaddu ka socoto.
Dagaalkan ayaa kusoo beegmaya xilli ay sii kordhayeen digniinaha ay jeedinayeen hay’adaha xuquuqda aadanaha iyo beesha caalamka, kuwaas oo ka digayay in xiisadaha siyaasadeed iyo dhaqdhaqaaqyada ciidan ay mar kale sababi karaan dagaal ballaaran oo ka qarxa gobolka Tigray. Sidoo kale, Mareykanka ayaa dhowaan cunaqabateyn dhanka fiisaha ah ku soo rogay shaqsiyaad lagu eedeeyay inay wiiqayaan geeddi-socodka nabadda ee Itoobiya.
Haddii colaaddan ay sii fido, waxaa laga cabsi qabaa inay saameyn weyn ku yeelato amniga Itoobiya iyo guud ahaan Geeska Afrika, iyadoo dib u soo nooleyn karta xaaladdii bani’aadantinimo ee halista ahayd ee ka dhalatay dagaalkii hore.
