Sacdiyo waa hooyo Soomaaliyeed oo nolosheeda ku maareysa shaqada bajaajta, kadib markii ay weyday fursad ay shahaadadeeda jaamacadeed uga shaqaysato. Waxay ka mid tahay haweenka Soomaaliyeed ee wajahaya duruufaha adag ee nololeed, kuwaas oo maalin kasta u soo baxa shaqo raadinta iyo sidii ay u dabooli lahaayeen baahiyaha aasaasiga ah ee qoysaskooda.
Sheekada Sacdiyo ma aha oo keliya sheeko ku saabsan hal hooyo ama hal darawal bajaaj. Waa sheeko ka tarjumaysa xaaladda muwaadinka caadiga ah ee wajahaya nolol qaali ah, shidaal qaali noqday iyo dakhli aan la jaanqaadi karin kharashaadka nolosha.
Markii sicirka shidaalku sare u kacay, Sacdiyo waxay cabashadeeda u gudbisay dowladda dhexe. Hadalkeedu kuma koobnayn dhibaatadeeda gaarka ah; waxay ka hadlaysay xaaladda haysata darawallada bajaajta iyo guud ahaan dadka danyarta ah ee ku tiirsan shaqo maalmeedka.
Waxay ahayd cod ka soo baxay waddada, suuqa iyo bulshada hoose—cod ka dhashay xaalad nololeed oo dhab ah.
Laakiin markii aan wax muuqda laga qaban cabashadii ku saabsanayd sicirka shidaalka, Sacdiyo mar kale ayay hadashay. Markan, hadalkeeda waxay tusaale ugu soo qaadatay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyadoo tilmaamaysa in iyada oo ah muwaadin Soomaaliyeed iyo carruurta madaxweynuhu ay dhinaca Soomaalinimada iyo xuquuqda muwaadinnimo isku mid yihiin.
Hadalkaas ayay ku mutaysatay, sida laga soo wariyey, saddex sano oo xabsi ah.
Halkaas ayay su’aashu ka bilaabanaysaa:
Aaway xorriyatul-qawlkii?
Dowladdu ma waxay shaqaysaa marka muwaadinku ammaanayo oo keliya, mise waxay sidoo kale shaqaysaa marka uu muwaadinku cabanayo?
Xorriyatul-qawlku ma aha oo keliya in qofku hadlo marka uu dowladda ku faraxsan yahay. Macnaha dhabta ah ee xorriyadda hadalku wuxuu soo baxaa marka muwaadinku awood u yeesho inuu su’aalo weydiiyo dadka awoodda haya, cabashadiisana si nabad ah u gudbiyo, isaga oo aan ka baqayn in hadalkiisa loogu beddelo xabsi.
Haddii qof danyar ahi ka cabanayo qiimaha shidaalka, jawaabta ugu habboon ma noqon karto xabsi oo keliya. Waxaa laga yaabaa in jawaabta saxda ahi tahay in la dhagaysto, la fahmo dhibaatada jirta, lana raadiyo xal wax ka tari kara xaaladda dadka ay dhibaatadu saameysay.
Sacdiyo Bajaaj waxay ahayd muwaadin ka cabanaysa xaalad dhaqaale oo si toos ah u saamaysay iyada iyo dad badan oo la mid ah. Haddii dowladda ay u aragto hadalkeeda mid khaldan ama meel ka dhac ah, su’aashu waxay noqonaysaa: maxaa loo adeegsan waayay jawaab sharci ah oo u dhiganta hadalka, halkii laga qaadi lahaa ciqaab culus?
Yaa Dowladda U Shaqeeya?
Su’aashan waa in aan laga cararin.
Dowladdu waa hay’ad loo dhisay inay ilaaliso muwaadiniinteeda, u adeegto danta guud, isla markaana xaqiijiso in dadka awoodda yar ay helaan meel ay cabashadooda ku gudbiyaan.
Sacdiyo waxay ka timid Muqdisho, waxayna ka mid tahay dadka ay noloshu ku qasabtay inay bajaaj waddo, inkastoo ay leedahay waxbarasho jaamacadeed. Waxay ka hadlaysay shidaalka qaali noqday, arrintaas oo si toos ah u taabanaysa shaqadeeda iyo nolosha kumannaan qof oo ku tiirsan gaadiidka dadweynaha iyo shaqooyinka maalinlaha ah.
Marka qof noocaas ahi hadlo, dowladda waxaa looga baahan yahay inay maqasho waxa ka dambeeya hadalkiisa.
Waxaa laga yaabaa in erayadu adkaadeen. Waxaa laga yaabaa in tusaalaha ay adeegsatay uu ahaa mid xasaasi ah. Laakiin su’aasha muhiimka ahi weli way taagan tahay:
Ma mudan yahay muwaadin cabashadiisa ku muujiyay hadal inuu saddex sano oo xabsi ah ku mutaysto?
Haddii jawaabtu tahay haa, waa in bulshada loo caddeeyaa xadka u dhexeeya xorriyatul-qawlka iyo dembiga, iyo sababta hadalka Sacdiyo uga gudbay xadkaas.
Haddii jawaabtu tahay maya, markaas waa in la isweydiiyo sababta codka haweeney Soomaaliyeed oo qayb ka ah bulshada danyarta ah loogu jawaabay xabsi.
Sacdiyo Ma Keligeed Ayay Hadlaysay?
Waxaa laga yaabaa in Sacdiyo Bajaaj aysan matalayn nafteeda oo keliya.
Waxay matalaysay hooyooyinka suuqa wax ka raadsada, dhalinyarada shaqo la’aanta ah, darawallada bajaajta, dadka ku nool shaqo maalmeedka iyo qoysaska dakhligoodu ku xiran yahay shaqooyinka maalinlaha ah.
Marka shidaalku qaali noqdo, iyaga ayaa dareema. Marka raashinku qaali noqdo, iyaga ayaa dareema. Marka shaqadu yaraato, iyaga ayaa ugu horreeya dadka ay saameyntu gaarto.
Sidaas darteed, hadalka Sacdiyo waa in laga eego meel ka weyn qofka Sacdiyo. Waa in loo arkaa muraayad muujinaysa xiriirka u dhexeeya dowladda iyo muwaadinka caadiga ah.
Dowlad xoog leh ma aha dowlad dadka ka aamusiisa cabashadooda. Dowlad xoog leh waa mid awood u leh inay dhageysato dhaliisha, kala saarto waxa sharci-darrada ah iyo waxa ah aragti ama cabasho, kadibna uga jawaabto si waafaqsan sharciga, caddaaladda iyo masuuliyadda dowladnimo.
Dhammaadka Sheekada
Sheekada Sacdiyo Bajaaj waxay ina hor dhigaysaa su’aal ka weyn qof iyo dowlad.
Waa su’aasha ku saabsan nooca dowladnimo ee aan rabno.
Ma rabnaa dowlad muwaadinka dhageysata oo isku dayda inay xalliso dhibkiisa, mise dowlad muwaadinka ka doonaysa aamusnaan?
Ma rabnaa xorriyatul-qawl ku kooban erayada aan dowladda dhibin, mise mid ilaalisa xaqa muwaadinka inuu si nabad ah u caban karo?
Sacdiyo waa hooyo, waa muwaadin, waana haweeney isku dayaysa inay nolosheeda iyo tan carruurteeda ku maareyso shaqo adag.
Haddii hadalkeedu khalad ahaa, sharcigu ha caddeeyo khaladkaas.
Haddii hadalkeedu xadgudub ahaa, maxaa qeexaya xadka u dhexeeya xadgudubka iyo cabashada muwaadinka?
Laakiin haddii waxa ay samaysay ay ahayd inay si cad uga hadasho dhibaatada haysata iyada iyo bulshada ay ka tirsan tahay, markaas saddexda sano ee xabsiga ah waxay noqonayaan arrin u baahan in si qoto dheer loo falanqeeyo.
Waayo, marka cabashada muwaadinku noqoto dambi, waxaa qasab noqota in la weydiiyo:
Yaa dowladda u shaqaynaysa—muwaadinka mise awoodda?
Su’aashaas jawaabteedu waa inay ka weyn tahay Sacdiyo Bajaaj. Waxay khusaysaa qof kasta oo Soomaaliyeed oo maanta raba inuu hadlo, su’aalo weydiiyo, cabasho gudbiyo, kana qayb qaato dowladnimada dalkiisa.
Yusuf Said Hersi
Yusufsicid37@gmail.co
