Dilka askari ka tirsanaa Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo kasoo jeeday beesha Xawaadle, laguna dilay deegaan ay ku badan yihiin dadka Abgaal, ayaa dhalisay su’aalo iyo walaac cusub oo ku saabsan xaaladda amni iyo xiriirka labada beelood.
Marka hore, waa in la caddeeyo arrin muhiim ah: cidda dishay askariga iyo sababta rasmiga ah ee loo dilay waa arrin u baahan baaritaan iyo caddeyn. In dhacdadu ka dhacday deegaan ay degto beel gaar ah kaligeed ma caddeyneyso in beeshaasi ay mas’uul ka tahay dilka.
Laakiin dhibaatadu waxay bilaaban kartaa marka dhacdo sidan oo kale ah lagu saleeyo tuhun, kadibna tuhunkaas loo beddelo eedeyn guud oo beel dhan lagu qaado.
Haddii Xawaadle ay rumeysato in wiilkooda ay dileen Abgaal, halka Abgaal ay iyaduna dareento in si aan caddayn lahayn loogu eedeynayo dil aysan geysan, waxaa halkaas ka dhalan kara xaalad ay adag tahay in la xakameeyo.
Su’aashu waxay tahay: yaa ka faa’iideysanaya haddii Abgaal iyo Xawaadle ay isku dhacaan?
Jawaabta su’aashaas waxaa muhiim ah in si deggan loo raadiyo.
Kooxaha hubeysan, gaar ahaan Al-Shabaab, waxay muddo dheer ka faa’iideysanayeen kala qeybsanaanta bulshada iyo khilaafaadka ka dhasha amni-darrada, aanooyinka iyo murannada deegaanka. Haddii labada beelood ay ku mashquulaan colaad dhexdooda ah, waxaa suuragal ah in kooxaha doonaya inay wiiqaan amniga iyo wadajirka bulshada ay helaan fursad ay uga faa’iideystaan.
Laakiin taas macnaheedu ma aha in si toos ah loo oran karo Al-Shabaab ayaa abuurtay dhacdadan, haddii aan loo hayn caddeyn rasmi ah. Waxa keliya ee la oran karo waa in khilaaf kasta oo beeleed uu u noqon karo fursad dhinacyada doonaya inay bulshada kala qeybiyaan.
Arrintan ayaa sidoo kale muujineysa dhibaatada ka dhalan karta marka bulshada ay ku dhaqaaqdo xog aan la hubin. Maanta waxaa laga yaabaa inuu qof maqlo in “beesha hebel ayaa dishay,” berri waxaa laga yaabaa in war kale soo baxo, laakiin marka dhiig daato, dib loogu celiyo xaaladdii hore ma sahlana.
Waxaa sidaas darteed muhiim ah in aan la isku xukumin wararka baraha bulshada, codadka xanafta leh iyo eedeymaha aan la xaqiijin.
Dilka askariga waa in la baaro. Haddii qof dambi galay waa in isaga lala xisaabtamaa, ee aan beel dhan lala xisaabtamin.
Dhanka kale, dowladda iyo maamulka Hirshabeelle waxaa saaran mas’uuliyad weyn. Haddii ay jirto xog ku saabsan cidda ka dambeysay dilka, bulshada waa in loo caddeeyaa. Haddii baaritaan socdana waa in bulshada loo sheegaa in kiiska gacanta lagu hayo.
Odayaasha dhaqanka ee Abgaal iyo Xawaadle iyaguna waa inay fahmaan in hadal aan laga fiirsan uu mararka qaar ka khatar badan yahay rasaas la riday.
Waxaa la joogaa xilli aan loo baahnayn in hal dhacdo ay isu beddesho silsilad aargoosi ah.
Abgaal iyo Xawaadle midkoodna kama faa’iideysanayo colaad cusub. Qofka ama kooxda ugu horreysa ee ka faa’iideysan karta waa cidda rabta in bulshada kala qeybsanaato, awooddeedana ay ku bixiso khilaaf gudaha ah halkii ay si wadajir ah uga hortagi lahayd cadowga amniga.
Sidaas darteed, waxa maanta loo baahan yahay ma aha eedeyn degdeg ah, balse waa xaqiiqo, baaritaan, caddaalad iyo in la qaboojiyo xiisadda.
Haddii dilka askariga uu ahaa fal dambiyeed, dambiilaha waa in la raadiyo.
Haddii ay ahayd arrin beeleed, waa in si caddaalad ah loo xalliyo.
Haddii koox hubeysan ay isku dayday inay khilaafka ka faa’iideysato, waa in taasna la fashiliyo.
Laakiin waxa ugu muhiimsan waa in aan Abgaal iyo Xawaadle loo oggolaan in tuhun iyo war aan la xaqiijin uu dhex dhigo colaad ay jiilal dambe dhaxlaan.
W/Q ABDI HASSAN oo ah falanqeeye Arrimaha amniga iyo Siyaasada
