Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa la filayaa inuu maalmaha soo socda u safro magaalada New York ee dalka Mareykanka, halkaas oo ay ka bilaabanayaan doodaha guud ee Kalfadhiga 81-aad ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.
Doodda guud ee Kalfadhiga 81-aad ayaa bilaabanaysa 22-ka Sebtembar 2026, iyadoo madaxda iyo wakiillada dalalka xubnaha ka ah Qaramada Midoobay ay ka jeedin doonaan khudbado ku saabsan xaaladaha dalalkooda iyo arrimaha caalamka. Qodobada caalamka horyaalla waxaa ka mid ah amniga, colaadaha, isbeddelka cimilada iyo arrimo kale oo caalami ah.
Safarka Madaxweynaha iyo xaaladda siyaasadda Soomaaliya
Safarka Madaxweynaha Soomaaliya wuxuu ku soo beegmayaa xilli dalka uu weli ka jiro khilaaf siyaasadeed oo la xiriira hannaanka doorashada iyo qaabka loo wajahayo marxaladda siyaasadeed ee soo socota.
Dowladda Federaalka ayaa dadaallo ku bixinaysay sidii loo gaari lahaa is-afgarad siyaasadeed oo ku saabsan doorashada, iyadoo dhinacyada siyaasadda qaarkood ay weli ku kala aragti duwan yihiin qaabka doorashada, hay’adaha maamulaya iyo dammaanadda heshiis kasta oo la gaaro.
IGAD ayaa 17-kii Sebtembar ku baaqday in dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ay sii wadaan wada-hadallada loo dhan yahay, si loo gaaro is-afgarad ballaaran oo ku saabsan hannaanka doorashada. Ururku wuxuu sidoo kale sheegay inuu diyaar u yahay inuu taageero dadaallada lagu dhisayo hannaan la isku raacsan yahay.
Arrintan ayaa muujinaysa in doodda ku saabsan doorashada Soomaaliya aysan weli si buuxda u soo dhammaan, iyadoo dhinacyada siyaasadda ay weli ka wada hadlayaan qaabka loo gaari karo heshiis ay qayb ka yihiin dhinacyada muhiimka ah.
Puntland iyo Jubbaland
Khilaafka siyaasadeed ayaa sidoo kale ku saabsan xiriirka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada.
Puntland iyo Jubbaland ayaa ka muujiyay aragtiyo ka duwan qaar ka mid ah qorshayaasha doorashada, iyadoo su’aalo laga keenay sida loo xaqiijin karo in heshiis kasta oo siyaasadeed uu noqdo mid ay dhinacyada muhiimka ahi qayb ka yihiin.
Sidoo kale waxaa jira dood ku saabsan cidda maamuleysa doorashada, qaabka loo dhisayo hay’adaha doorashada iyo habka loo xaqiijinayo in natiijada doorashada ay aqbalaan dhinacyada siyaasadda.
IGAD ayaa war-murtiyeedkeedii ugu dambeeyay si cad ugu baaqday wada-hadal loo dhan yahay iyo in la dhiso kalsooni ku filan oo lagu gaaro waddo siyaasadeed oo la isku raacsan yahay.
Cadaadiska iyo doorka beesha caalamka
Beesha caalamka ayaa muddooyinkii dambe ku celcelinaysay muhiimadda ay leedahay in madaxda iyo dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ay ku heshiiyaan hannaanka doorashada, iyadoo laga fogaanayo khilaaf siyaasadeed oo saameyn ku yeesha amniga iyo xasilloonida dalka.
Sidoo kale, IGAD ayaa ugu baaqday dhinacyada Soomaalida inay sii wadaan wada-hadallada, iyadoo isla markaana ay muujisay taageerada ay u hayso Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dadaallada lagu xoojinayo amniga dalka.
Somaliland iyo safarka Washington
Dhanka kale, Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), ayaa 5-tii Sebtembar gaaray magaalada Washington D.C., halkaas oo uu ku marayo booqasho uu sheegay in diiradda lagu saarayo xoojinta xiriirrada diblomaasiyadeed, iskaashiga amniga iyo dhaqaalaha, maalgashiga iyo dadaallada Somaliland ee raadinta aqoonsi caalami ah.
Booqashada Cirro ee Washington iyo safarka la filayo ee Madaxweyne Xasan Sheekh ee New York ayaa ku soo beegmaya waqti ay Soomaaliya iyo Somaliland ay waddaan dadaallo diblomaasiyadeed oo kala duwan, taasoo ka dhigaysa xiriirrada Soomaaliya iyo beesha caalamka mid ka mid ah arrimaha muhiimka ah ee laga filan karo in lagu arko kulamada madaxda Soomaaliyeed.
Maxaa laga filan karaa khudbadda Xasan Sheekh?
Marka Madaxweyne Xasan Sheekh uu ka qayb galo Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, waxaa la filan karaa in khudbaddiisa iyo kulamadiisa dhinacyada kale ay ku jiraan arrimaha amniga, dagaalka Al-Shabaab, taageerada caalamka ee Soomaaliya, horumarinta dhaqaalaha iyo xaaladda siyaasadeed ee dalka.
Sidoo kale, Soomaaliya waxay xilligan wajahaysaa arrimo amni iyo dhaqaale oo u baahan taageero caalami ah. Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika ayaa weli door ku leh taageerada howlgalka AUSSOM, iyadoo Mareykanku 18-kii Sebtembar ku dhawaaqay inuu taageerada Qaramada Midoobay ee howlgalkaas kordhinayo muddo hal sano ah, inkastoo mustaqbalka maalgelinta howlgalka uu weli yahay arrin u baahan qorsheyn.
Sidaas darteed, safarka Madaxweyne Xasan Sheekh ee New York wuxuu ku soo beegmayaa marxalad ay Soomaaliya gudaha uga socoto dadaallo lagu raadinayo heshiis siyaasadeed oo ku saabsan doorashada, halka dibaddana ay dowladda horyaallaan arrimo la xiriira amniga, dhaqaalaha iyo xiriirka caalamiga ah.
Waxa muhiimka ah ee la sugayo ayaa ah farriinta Madaxweynaha uu u gudbin doono Golaha Guud ee Qaramada Midoobay iyo kulamada uu la yeelan doono madaxda iyo hay’adaha caalamiga ah, gaar ahaan marka la eego xaaladda siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya iyo dadaallada lagu doonayo in lagu gaaro is-afgarad ku saabsan doorashada.
